Türkiye ve Uluslararası Patent Başvuru, Koruma ve Uyuşmazlık Süreçleri
Antalya merkezli patent vekili ve Fikri Mülkiyet konusunda çalışan hukuk büromuz başta Akdeniz Bölgesi başta olmak üzere tüm Türkiye’de patent başvurusu, patent ihlali davaları, lisans ve patent devir sözleşmeleri alanlarında hukuki hizmet sunmaktadır.
Patent Nedir ; teknik bir buluşun, belirli bir süre boyunca münhasıran buluş sahibine ait olmasını sağlayan sınai mülkiyet hakkıdır. Türkiye’de patent koruması 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında düzenlenmektedir.
Patent yalnızca bir tescil belgesi değil; şirket değerini artıran, yatırım süreçlerinde belirleyici olan ve ciddi ticari sonuçlar doğuran stratejik bir haktır.
1. Hangi Buluşlar Patentlenebilir?
Bir buluşun patent koruması alabilmesi için:
-
Yeni olması,
-
Buluş basamağı içermesi,
-
Sanayiye uygulanabilir olması
gerekmektedir.
Ürün, sistem, üretim yöntemi veya teknik çözüm içeren buluşlar patentlenebilir.
Patentlenebilir Buluş Türleri
-
Endüstriyel ürünler
-
Makine ve sistemler
-
Üretim yöntemleri
-
Teknik çözümler
-
Teknik etki içeren yazılım destekli buluşlar
Patent Kapsamı Dışında Kalan Konular
-
Soyut fikirler
-
Matematiksel yöntemler
-
Teknik katkı sağlamayan yazılımlar
-
Keşifler
Soyut fikirler, yalnızca yazılım kodu, matematik yöntemleri ve teknik etki doğurmayan uygulamalar patent kapsamına girmez.
2. Patent Başvurusu Nasıl Yapılır?
Patent süreci teknik ve hukuki bir çalışmayı gerektirir.
Başvuru aşamaları:
-
Ön araştırma (yenilik incelemesi)
-
Tarifname ve istemlerin hazırlanması
-
Türk Patent ve Marka Kurumu’na başvuru
-
Şekli ve teknik inceleme süreci
-
Tescil
Patent koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıldır.
Yanlış hazırlanmış istemler, patentin ileride hükümsüzlük riskini doğurabilir. Bu nedenle başvuru süreci hukuki strateji gerektirir.
3. Uluslararası Patent Koruması
Patent koruması ülkeseldir. Türkiye’de alınan patent başka ülkelerde otomatik koruma sağlamaz.
Uluslararası koruma yolları:
-
Ülke bazlı başvurular
-
PCT (Patent Cooperation Treaty) sistemi
-
Avrupa Patenti başvurusu
Uluslararası başvurularda sürelerin kaçırılması ciddi hak kaybına yol açar. Stratejik ülke seçimi ticari hedeflere göre belirlenmelidir.Akdeniz Bölgesi’nden yürütülen dosyalarla Avrupa, ABD ve Asya ülkelerinde etkin koruma sağlanmaktadır.
4. Patent İhlali Nedir?
Patent sahibinin izni olmaksızın:
-
Üretim yapılması,
-
Satışa sunulması,
-
İthal edilmesi,
-
Ticari amaçla kullanılması
patent hakkına tecavüz oluşturur.
Patent ihlali durumunda hızlı delil tespiti yapılması kritik önemdedir.
5. Patent İhlali Halinde Hukuki Süreç
Patent ihlali tespit edildiğinde:
-
Delil tespiti başvurusu yapılabilir,
-
İhtiyati tedbir talep edilebilir,
-
Tecavüzün tespiti ve ref’i davası açılabilir,
-
Maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
Ticari zarar büyümeden hukuki müdahale önemlidir.
6. Patent Devri ve Lisans Sözleşmeleri
Patent bir ticari varlıktır.
Patent:
-
Tamamen devredilebilir,
-
Lisans yoluyla kullandırılabilir,
-
Rehin edilebilir,
-
Şirket değerlemesine konu edilebilir.
Sözleşmelerde dikkat edilmesi gereken hususlar:
-
Hak kapsamının net belirlenmesi,
-
Coğrafi sınırlar,
-
Süre,
-
Münhasırlık,
-
Bedel yapısı,
-
Alt lisans hakkı,
-
Fesih koşulları.
Eksik düzenlenmiş sözleşmeler ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.
7. Başkasına Ait Patent Devralırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Devir öncesi hukuki inceleme yapılmalıdır:
-
Patent geçerli mi?
-
Hükümsüzlük riski var mı?
-
İtiraz veya dava mevcut mu?
-
Koruma süresi ne kadar?
-
Hangi ülkelerde tescilli?
-
Üzerinde lisans var mı?
Bu inceleme yapılmadan gerçekleştirilen devir işlemleri yatırım riskine dönüşebilir.
8. Patent ile İlgili Dava Türleri
• Patent hakkına tecavüz davası – İhlalin durdurulması amacıyla açılır.
• Tecavüzün tespiti davası – İhlalin varlığının mahkemece belirlenmesini sağlar.
• Tecavüzün ref’i davası – Devam eden ihlalin ortadan kaldırılması için açılır.
• Maddi tazminat davası – Uğranılan ekonomik zararın tahsili amacıyla açılır.
• Manevi tazminat davası – İtibar kaybı nedeniyle açılır.
• Patent hükümsüzlük davası – Patent geçerliliğinin iptali için açılır.
• Delil tespiti davası – İhlal kanıtlarının korunması amacıyla açılır.
• Lisans bedelinin tespiti davası – Kullanım ücretinin mahkemece belirlenmesi için açılır.
• Patent gasbı davası – Buluş hakkının gerçek sahibine devri için açılır.
Sonuç
Patent hukuku teknik bilgi ile ticari stratejinin kesiştiği bir alandır.
Doğru başvuru, doğru sözleşme ve doğru dava stratejisi, patentin gerçek değerini belirler.Antalya merkezli hukuk ofisimiz; Akdeniz Bölgesi illeri başta olmak üzere Türkiye genelinde bireysel mucitler, girişimler, teknoloji şirketleri ve sanayi kuruluşlarına patent hukuku alanında kapsamlı hukuki danışmanlık sunmaktadır.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Patent almak ne kadar sürer?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında yürütülen incelemeli patent başvurularında süreç ortalama 2 ila 4 yıl arasında tamamlanmaktadır. Süre; şekli inceleme, araştırma raporu, inceleme raporu ve itiraz aşamalarına göre değişiklik gösterebilir.
Patent başvurusu yapmadan önce araştırma yapılması zorunlu mudur?
Kanunen zorunlu olmamakla birlikte, Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca yenilik ve buluş basamağı şartlarının sağlanıp sağlanmadığının önceden araştırılması hak kaybını önlemek açısından büyük önem taşır.
Patent koruma süresi ne kadardır?
6769 sayılı Kanun’a göre patent koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıldır. Bu süre boyunca yıllık ücretlerin ödenmesi zorunludur.
Aynı patent birden fazla ülkede korunabilir mi?
Evet. Patent koruması ülkeseldir. Uluslararası koruma; Patent İşbirliği Antlaşması (PCT), Avrupa Patenti Sözleşmesi ve ülke bazlı başvurular yoluyla sağlanabilmektedir.
Patent sahibi patent hakkını devredebilir mi?
Evet. Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca patent hakkı yazılı sözleşme ile tamamen devredilebilir ve Türk Patent ve Marka Kurumu siciline tescil edilmesi gerekir.
Patent lisansı nedir ve nasıl düzenlenir?
Patent lisansı, patent sahibinin buluşunu üçüncü kişilere kullanma hakkı vermesidir. Lisans sözleşmeleri münhasır veya münhasır olmayan şekilde düzenlenebilir ve sicile kaydedilebilir.
Patent ihlali nasıl tespit edilir?
Patentli buluşun izinsiz üretimi, satışı, ithali veya ticari kullanımı ihlal oluşturur. Mahkemelerce bilirkişi incelemesi, teknik karşılaştırma ve delil tespiti yoluyla ihlal belirlenir.
Patent ihlali halinde hangi hukuki yollar izlenir?
Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında; delil tespiti, ihtiyati tedbir, tecavüzün tespiti ve ref’i davaları ile maddi ve manevi tazminat davaları açılabilmektedir.
Patent başvurusu reddedilirse dava açılabilir mi?
Evet. Türk Patent ve Marka Kurumu’nun ret kararlarına karşı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu nezdinde itiraz yapılabilir ve ardından idari yargıda iptal davası açılabilir.
Patent devralmadan önce hukuki inceleme yapılmalı mıdır?
Evet. Patent geçerliliği, devam eden davalar, koruma süresi, lisans yükümlülükleri ve hükümsüzlük riskleri incelenmeden yapılan devir işlemleri ciddi ticari zarar doğurabilir.
Yazılım buluşları patent koruması alabilir mi?
Salt yazılım programları Kanun gereği patentlenemez. Ancak teknik bir probleme teknik çözüm sunan yazılım destekli sistemler patent koruması alabilmektedir.
Yabancı kişi ve şirketler Türkiye’de patent başvurusu yapabilir mi?
Evet. Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında yabancı gerçek ve tüzel kişiler Türkiye’de patent tescil başvurusu yapabilir ve patent haklarından yararlanabilir.
Türkiye’de yapılan patent başvurusu yurt dışında hak sağlar mı?
Hayır. Türkiye’de yapılan başvuru yalnızca Türkiye’de koruma sağlar. Yurt dışında koruma için ayrıca uluslararası veya ulusal başvurular yapılmalıdır.
Uluslararası patent başvurusu için süre sınırı var mıdır?
Genellikle ilk ulusal başvurudan itibaren 12 ay içinde yurt dışı başvuruların yapılması gerekmektedir. Bu süre Paris Sözleşmesi ve PCT sistemi kapsamında düzenlenmektedir.
Patent ihlali nedeniyle ihtiyati tedbir talep edilebilir mi?
Evet. Sınai Mülkiyet Kanunu ihlalin önlenmesi amacıyla mahkemelerden ihtiyati tedbir talep edilmesine imkân tanımaktadır.
Patent hükümsüzlük davası nedir?
Patentlenebilirlik şartlarının bulunmadığı veya hukuka aykırı şekilde tescil edildiği iddiasıyla açılan ve patentin geçersizliğini konu alan davalardır.
Patent hakkı miras yoluyla geçer mi?
Evet. Patent hakkı mirasçılara intikal eder ve sicile tescil edilerek korunmaya devam eder.
Patent lisansı yurt dışı kullanımı kapsayacak şekilde verilebilir mi?
Evet. Lisans sözleşmeleri ülke bazlı veya uluslararası kapsamlı olarak düzenlenebilir.